Հայտարարություններ

Սիրով տեղեկացնում ենք, որ 2026 թ․ հոկտեմբերի 29-30-ը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում (Երևան) տեղի կունենա միջազգային գիտաժողով՝ «Սահմանային մշակութային ժառանգություն․ փաստագրում, մշտադիտարկում, պահպանում և պաշտպանություն» խորագրով։ Հոկտեմբերի 30-31-ը նախատեսվում է նաև դաշտային այց Իջևան՝ Տավուշի մարզ։

Գիտաժողովը կազմակերպվում է Մշակութային ժառանգության միջգիտակարգային ուսումնասիրություններ ծրագրի, ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի, Զալցբուրգի համալսարանի Քրիստոնեական Արևելքի ուսումնասիրության կենտրոնի, ինչպես նաև Ավստրիայի և Հայաստան «Կապույտ վահան» կազմակերպությունների կողմից։

Գիտաժողովը նպատակ ունի ուսումնասիրել սահմանային տարածքներում մշակութային ժառանգության դերը՝ որպես ինքնության, հիշողության և հասարակական կառուցվածքի կարևոր բաղադրիչ։

Քննարկվող հիմնական թեմաներն են՝
• մշակութային ժառանգության փաստագրում,                  
• մշտադիտարկման մեխանիզմների զարգացում,    
• պահպանման մարտահրավերներ,    
• պաշտպանության ռազմավարություններ՝ ներառելով տեղական համայնքները և տարբեր կառույցներ։

Գիտաժողովին մասնակցելու ցանկություն ունեցող հետազոտողները հրավիրվում են մինչև 2026 թ․ մայիսի 30-ը ներկայացնել մինչև 300 բառից բաղկացած զեկուցման ամփոփագիր և համառոտ ինքնակենսագրական հետևյալ

էլ․ հասցեին՝ bchc2026@gmail.com։

Աշխատանքային լեզուն՝ անգլերեն։ Զեկույցների տևողությունը՝ 20 րոպե (հաջորդող 10 րոպե քննարկմամբ)։

Գիտաժողովն իրականացվում է ՀՀ Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի աջակցությամբ (ծրագիր N 23RL-6A006)։

Սիրով հրավիրում ենք մասնակցելու և նպաստելու սահմանային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրմանն ու պահպանությանը։

ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտը՝ «Ավանդական մշակութային ժառանգության դրսևորումների կիրառումը քաղաքականության մեջ. հնարավորություններ և առաջարկներ» ծրագրի շրջանակներում, և «Հազարաշեն» ազգաբանական հետազոտությունների  հայկական կենտրոնը 2026թ․ հունիսի 12-15-ին ծրագրում են գիտաժողով/աշխատաժողով՝  «Տոնը և տոնահանդեսի մշակույթը որպես անցյալի և ներկայի  մշակութակերտ տեքստ» թեմայով։ Գիտաժողովը տեղի կունենա 2026թ․ հունիսի 12-ին և 13-ին, աշխատաժողովը՝ հունիսի 14-ին և 15-ին։ Գիտաժողովին ներկայացվող զեկույցները կարող են վերաբերել հետևյալ թեմատիկ շրջանակներին․

• Հայկական ավանդական տոնացույցը և տոնահանդեսի մշակույթը միջնադարում
• Տոները և տոնահանդեսը Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունում (1918-1920 թթ․)
• Տոնահանդեսի քաղաքականությունը և մշակույթը ԽՍՀՄ-ում և Խորհրդային Հայաստանում (1920-1990 թթ․), այդ թվում՝ արգելված տոները և դրանց գոյատևման ձևերը
• Տոնը և տոնահանդեսի մշակույթը Հայաստանի Հանրապետությունում, այդ թվում՝ պաշտոնական, ավանդական  և նորամուտ տոներ:

Սիրով հրավիրում ենք ձեզ մասնակցելու «Սրբացված բեկորների հայտնությունը․ Արտաշատի ութանիստ եկեղեցին. չորրորդ դարի մեծադիր շինության բացահայտում» խորագրով ցուցահանդեսի բացմանը և մասնագիտական քննարկմանը։

Միջոցառումը տեղի կունենա ս.թ. մայիսի 29-ին, ժամը 10:00-ին, Մատենադարանում:

Հայաստանի հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի, Մյունստերի համալսարանի Անտիկ և Քրիստոնեական հնագիտության ինստիտուտի և «Մատենադարան, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ»-ի համատեղ կազմակերպած այս հատուկ միջոցառումը առաջին անգամ հանրայնորեն ներկայացնում է Արտաշատ հնավայրում, Խոր Վիրապի մերձակայքում վերջերս բացահայտված  ութանիստ եկեղեցու հնագիտական պեղումների արդյունքները:

2026 փետրվարի 25 -ին, ժամը 11․00- ին ՀՀ ԳԱԱ նախագահության նիստերի դահլիճում տեղի է ունենալու Արսեն Հակոբյանի (Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, Հայաստան) և Մարչելլո Մոլլիկայի (Մեսսինայի համալսարան, Իտալիա) համահեղինակությամբ «Palgrave Macmillan» գիտական հեղինակավոր հրատարակչությունում վերջերս լույս տեսած «Կոնֆիլկտ, տարածք և անդրազգայնություն․ ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ազգագրություն» [Conflict, Space and Transnationalism: An Ethnography of the Second Nagorno-Karabakh War. Palgrave Studies in Urban Anthropology, Palgrave Macmillan. 2025] գրքի ներկայացում-քննարկումը։

Միջոցառումների ծրագիր/ Փետրվարի 21/ Մարտի 7, 14

Շաբաթ օրերին՝ 10:00–12:00 PST Zoom-ի միջոցով

Շաբաթ, Փետրվարի 21, 2026 թ.

Նիստավար՝ Մարտին Ադամյան (UCLA) 

• Բացման խոսք

Նորա Բայրամյան 
Մերձավոր Արևելքի լեզուների և մշակույթների բաժին, UCLA                                                                                                                                                Հայագիտական ասպիրանտական համաժողովի համակիրծիչ  

Գ․ դ․ Պիթեր Քոուվ
Նարեկացի Հայագիտական ամբիոնի պրոֆոսոր
Մերձավոր Արևելքի լեզուների և մշակույթների բաժին, UCLA

• Միջնադարյան արվեստը և գրչական պրակտիկան

Նիստավար՝  Լորի Փիրինջյան (UCLA)

Օվսաննա Խաչատրյան (Մատենադարան, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտ)

Կրիպտոգրաֆիկ ավանդույթները միջնադարյան ձեռագրերում. մշակութային գաղտնիություն և միջմշակութային համեմատություններ

Մայքլ Բլոմքվիստ (Արևելյան Իլինոյսի համալսարան)

Հայկական արվեստի պատկերագրությունը և դրա կապը երկու իսլամական ավանդույթներում պատկերային ներկայացման աճի հետ

• Հայերի գործունեությունը Օսմանյան և Ռուսական կայսրություններում 19-րդ և 20-րդ դարերի սկզբին

Նիստավար` ՝Նորա Բայրամյան (UCLA)

Սահիկա Կարաթեփե (Բինգհեմթոնի համալսարան (SUNY))

Արդյունահանում և գյուղական աշխատանք Բարդիզագում. Ածխի արտադրությունը և հայ գյուղացիությունը (1790-1890-ականներ)

Մետե Ուլաթաշ (Պենսիլվանիայի պետական համալսարան)

Ազատազրկման տարածքներ, ձևավորման վիճակներ. հայկական քաղաքական բանտարկյալները Օսմանյան կայսրության ուշ շրջանում

Իրինա Բադալյան (Երևանի պետական համալսարան)

Թիֆլիսը 19-րդ դարի երկրորդ կեսին. հայագիտական ​​​​հայացքներ և քաղաքային ինքնակառավարման ինստիտուտներ կայսերական և ազգային նախագծերի համատեքստում

Շաբաթ, մարտի 7, 2026 թ.

Նիստավար՝  Արամ Ղուգասյան (UCLA)

• Հայկական լեռնաշխարհի նախապատմական հնագիտություն

Մարիամ Սարիբեկյան (ՀՀ ԳԱԱ)

Վաղ բրոնզի դարաշրջանի մարդկանց հավատալիքներն ու կենսակերպը՝ կավե արձանիկների հիման վրա

Արտյոմ Անանյան (Երևանի պետական համալսարան)

Տավուշի շրջանի բրոնզի և երկաթի դարաշրջանի հնագիտական լանդշաֆտի մոդելավորում GIS-ի վերլուծության միջոցով

• Էթնո-ազգային պատկերացում և մշակույթ

Կասանդր Լեժոսն (Լոզանի համալսարան)

Զվարթնոցի կրկնօրինակում. ճարտարապետական մոդելները միջնադարյան հիշողության և նոր շրջանի ժառանգության միջև

Մարգարիտա Խախանովա (Մասարիկի համալսարան)

Թաքնված խորհրդային իդեոլոգիա. Երևանի մայրաքաղաքի կառուցումը

Ջոնաթան Հոլիս (Արևելյան Իլինոյսի համալսարան)

Լսելով հայկական Բաքուն. պատմություն և հիշողություն թվային սփյուռքում

Շաբաթ, մարտի 14, 2026 թ.

Նիստավար՝  Մարտին Ադամյան (UCLA)

• Հայկական լրատվամիջոցները արդի և ժամանակակից համատեքստում

Վարում է Ալեքիա Հաթունը  (UCLA)

Արմենուհի Մուրադյան (Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան)

Հայ կանայք կայսրությունների միջև. առաջին ներդրումները տպագիր մամուլում

Դիանա Ղազարյան (Պազմենի Պետրոս Կաթոլիկ համալսարան)

Միջնորդություն կայսրություններում. Քրիքորյան ստուդիան և հայկական սոցիալական գործակալությունը Օսմանյան ու Մանդատային Երուսաղեմում վիզուալ մշակույթի միջոցով

Անի Քոջոյան (Երևանի պետական համալսարան)

Լեզու, իշխանություն և գենդերային ապատեղեկատվություն ժամանակակից Հայաստանի հանրային դիսկուրսում

ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտին (ՀԱԻ) կից գործող ԲԿԳԿ 007 «Հնագիտություն և ազգագրություն» մասնագիտական խորհրդի ս.թ. փետրվարի 12- նիստին, ժամը` 14:00-ին, տեղի կունենա Տիգրան Ալեքսանյանի «Բերդի տարածարջանի միջնադարյան ամրաշինական համակարգը» խորագրով թեկնածուական ատենախոսության պաշտպանությունը:

Ատենախոսությունը նվիրված է Բերդի ( նախկին Շամշադինի, ապա՝ Տավուշի շրջան, այժմ՝ Բերդ խոշորացված համայնք) միջնադարյան ամրաշինական կառույցների և պաշտպանական համակարգերի ուսումնասիրությանը: Այն զբաղեցնում է Հայաստանի Հանրապետության հյուսիսարևելյան հատվածը:

Աշխատանքում առաջին անգամ փորձ է արվել համակարգված հետազոտել և ներկայացնել տարածաշրջանի միջնադարյան ամրաշինական կառույցները, դրանց վերաբերող տվյալները, մինչ օրս կատաված ուսումնասիրություններն ու հետազոտողների կարծիքները: ՄԻաժամանակ խնդիր է դրվել հետազոտել խնդրո առարկա հուշարձանների կառուցման սկզբունքերը, շինարարական փուլեը, ժամակագրությունն ու պատմական ընթացքը:

Գիտական ղեկավար՝

• պ. գ. թ. Դիաննա Միրիջանյան

Պաշտոնական ընդդիմախոսներ`

• պ.գ.դ. , պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյան
• պ.գ.թ. Արմինե Զոհրաբյան

Առաջատար կազմակերպություն՝ Երևանի պետական համալսարան

Ռումինիայի Գիտությունների ակադեմիայի «Ա. Դ. Քսենոպոլ» պատմության ինստիտուտի Նորագույն պատմության բաժինը դեկտեմբերի 12-ին, 2025 թ., ինստիտուտի խորհրդաժողովների դահլիճում կազմակերպում է «ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆՆ ՈՒ ՄԱՍՆԱՎՈՐԸ XX ԴԱՐՈՒՄ (PUBLIC ȘI PRIVAT ÎN SECOLUL XX)» խորագրով գիտական գիտաժողով։ Թեմայի ընտրությունն առաջարկում է քննարկել հետազոտությունների բազմաբնույթ ուղղություններ ու հետաքրքրություններ, որոնք ընդգրկում են XX դարի կարևոր ոլորտներն ու խնդիրները (մշակույթ, քաղաքական և գաղափարական իրադարձություններ, դիվանագիտություն, պատերազմ, հոգևորություն և կրոն և այլն)։

Մասնակցությունն իրականացվելու է առցանց՝ Zoom հարթակի միջոցով, իսկ կազմակերպիչը (Յասի քաղաքի «Ա. Դ. Քսենոպոլ» պատմության ինստիտուտ — Ռումինիայի նորագույն պատմության բաժին) ժամանակին կհաղորդի միացման և մասնակցության համար անհրաժեշտ հղումը։ Գիտաժողովում ելույթ կունենան նաև ամերիկահայաց հետազոտողները՝ Փոլ Է. Միքելսոնը (Paul E. Michelson, Huntington University) և Լարի Ուոթթսը (Lary Watts, մասնագետ անվտանգության և կառավարման բարեփոխումների ոլորտում)։

Գիտական զեկույցները կարող են ներկայացվել անգլերեն, ռումիներեն, ուկրաիներեն և ռուսերեն լեզուներով։

Խնդրում ենք մինչև 2025 թ. նոյեմբերի 30-ը հաստատել Ձեր մասնակցությունը:

Ս.թ. նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ԳԱԱ-ում կկայանա գիտական նստաշրջան՝ նվիրված «Հանուն խաղաղության և զարգացման գիտության համաշխարհային օրվան» (հռչակված UNESCO-ի կողմից 2001 թ.-ին):

Նստաշրջանը սկսվում է ժ. 13:40 ՀՀ ԳԱԱ նախագահության նիստերի դահլիճում (Մարշալ Բաղրամյան պ., 24, 2-րդ հարկ):

Զեկուցումներով հանդես կգան՝

• Պրոֆ. Վալերի Տուչինը (ՌԴ)՝ «Կենսաբժշկական օպտիկական պատկերման և լուսաթերապիայի խնդիրների լուծման նորարարական մոտեցումներ» թեմայով;
• Պրոֆ. Լևոն Եպիսկոպոսյանը՝ «Ծագումից մինչև ինքնություն․ հայերի գենետիկական ուղին» թեմայով;
• Պ.գ.դ. Արսեն Բոբոխյանը՝ «Վիշապաքարերը նորագույն հնագիտական հետազոտությունների լույսի ներքո» թեմայով:
• Հրավիրվում են մասնակցելու գիտնականները, բուհերի ուսանողները և ավագ դպրոցների աշակերտները:

Մասնակցության համար խնդրում ենք նախապես գրանցվել հետևյալ հղումով՝

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfGqcXbkCiYwOD3Q5G7Yl1w0xq9eTLjRTEkdU2fWpPy90KHAw/viewform?usp=publish-editor

ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտին (ՀԱԻ) կից գործող ԲԿԳԿ 007 «Հնագիտություն և ազգագրություն» մասնագիտական խորհրդի ս.թ. հոկտեմբերի 30-ի նիստին, ժամը` 14:00-ին, տեղի կունենա ՀԱԻ վիմագրության բաժնի ղեկավար, պ.գ.թ. Արսեն Հարությունյանի «Միջնադարյան Տաթևը և նրա գրավոր մշակութային ժառանգությունը» խորագրով դոկտորական ատենախոսության պաշտպանությունը:

Ներկայացվող ատենախոսությունը նվիրված է Սյունանց հոգևոր մշակութային կենտրոն Տաթևի վանքի և հարակից վանքապատկան գյուղատեղերի պատմական նկարագրին և գրավոր ժառանգության համալիր քննությանը:

Պաշտոնական ընդդիմախոսներ՝

• պ.գ.դ., պրոֆ. Կարեն Արտաշեսի Մաթևոսյան
• պ.գ.դ., պրոֆ. Համլետ Լենսերի Պետրոսյան
• պ.գ.դ., պրոֆ. Արման Սամվելի Եղիազարյան

Առաջատար կազմակերպություն` Երևանի պետական համալսարան