Հայտարարություններ

Այս տարի լրանում է ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Սարգիս Բարդուղիմեոսի Հարությունյանի 90-ամյակը, որի առթիվ ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտը նախապատրաստում է գիտական հոդվածների թեմատիկ ժողովածու՝ նվիրված մեր սիրելի հոբելյարին։ Հոդվածները կարող են լինել բանագիտական, ազգագրական, հնագիտական եւ միջգիտակարգային, սակայն պետք է առնչություն ունենան Ս.Բ. Հարությունյանի գիտական հետազոտությունների ոլորտին։ Այդ իսկ պատճառով թեմատիկ ժողովածուի համար հոդվածների հեղինակներին առաջարկվում են հետեւյալ թեմաները.

աշխարհաստեղծման առասպելներն ու մոտիվները, դրանց հետ կապված պատկերացումները, դրանց արտացոլումը նյութական մշակույթի հուշարձաններում եւ առարկաներում, դրսեւորումը ժողովրդական ծեսերում ու սովորույթներում, բանահյուսական տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններում;
տիեզերքի ուղղաձիգ բազմաշերտ բաժանման (երկմաս, եռամաս եւն…) մասին դիցաբանական պատկերացումները, դրանց արտացոլումը նյութական մշակույթի հուշարձաններում եւ առարկաներում, դրսեւորումը ժողովրդական ծեսերում ու սովորույթներում, բանահյուսական տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններում։

Հոդվածների համար պահանջվող չափանիշներն են.

հիմնական նյութը եւ եզրահանգումները պետք է պարունակեն գիտական նորույթ եւ չպետք է նախկինում հրատարակված լինեն։
պետք է ունենա կես էջանոց մուտք (անոտացիա), որը չպետք է նույնանա ամփոփման եւ եզրահանգումների հետ։ Մուտքում պետք է համառոտ ներկայացվեն ուսումնասիրվող խնդրի դրվածքը, նախապատմությունը եւ այլ հետազոտողների անդրադարձները (եթե կան)։
սկզբում պետք է նշվի հոդվածագրի անուն–ազգանունը, ապա՝ գիտական կոչումը։ Այնուհետեւ փակագծերի մեջ պետք է նշվի հաստատության անվանումը, հեղինակի պաշտոնը, էլեկտրոնային փոստի հասցեն, բջջային հեռախոսահամարը։ Տառատեսակը՝ Sylfaen, տառաչափը՝ 11, միջտողային հեռավորությունը՝ 1։ Հոդվածն ուղարկել երկու ձեւաչափով՝ Word-2007 եւ PDF։
գրել մեծատառերով, տառատեսակը՝ Sylfaen, տառաչափը՝ 14, միջտողային հեռավորությունը՝ 1։ Վերնագրից հետո ներկայացնել հիմնաբառերը (key-words)՝ 7-10 բառ, տառատեսակը՝ Sylfaen, տառաչափը՝ 12, միջտողային հեռավորությունը՝ 1։ Հիմնաբառերից հետո պետք է ներկայացվի մուտքը (տե՛ս 2-րդ կետը), տառատեսակը՝ Sylfaen շեղագիր, տառաչափը՝ 12, միջտողային հեռավորությունը՝ 1։
տեքստի ընդհանուր ծավալը (ներառյալ մուտքը, հղումները եւ գրականության ցանկը) չպետք է գերա­զանցի 23.000 նիշը (10 էջ)՝ բառամիջյան արանքներով։
և հղումները տալ էջատակերում` շարունակական համարակալմամբ։ Հղումներում պետք է նշել միայն հղվող գրքի կամ հոդվածի հեղինակի կամ երկու համահեղինակների (երկուսից ավելի հեղինակների դեպքում՝ միայն առաջին հեղինակի + et al.) ազգանուն(ներ)ը՝ այդ գրքի կամ հոդվածի լեզվով, այնուհետեւ՝ հրատարակության թվական, ստորակետ, հատորի կամ պրակի թիվ (առանց որեւէ համառոտագրության), ստորակետ եւ էջի թիվ (առանց «էջ» բառի)։ Նույն ծանոթագրության մեջ իրար հաջորդող հղումները միմյանցից բաժանել կետ-ստորակետով։ Օրինակ՝ Brown 2014, 1, 654; Сорокин 2016, 51; Arikyan et al., 1985, 118.
գրականության ամբողջական ցանկը պետք է ներկայացվի հոդվածի վերջում՝ հեղինակների ազգանունների այբբենական կարգով, հայերեն-ռուսերեն-արեւմտաեվրոպական լեզուներ հերթականությամբ, եւ չպետք է գերազանցի 2 էջը։ Օրինակ՝ Խոստիկյան Ա.Գ. 1968, Հայաստանի բարձրալեռնային բնակավայրերը, Երեւան, «Գիտություն», 1968։ Կամ՝ Башаркин И.О. 2003, Основы исторического анализа // Вестник древней истории, 2003, № 4 (256), 98.
առանձին ֆայլերով ուղարկել հոդվածի ամփոփումները՝ ռուսերեն եւ անգլերեն, յուրաքանչյուրը մինչեւ մեկ էջի սահմաններում։ Ամփոփման մեջ պետք է օտարալեզու ընթերցողի համար հասկանալի լինեն աշխատանքի հիմնական նորույթը, ձեռքբերումներն ու եզրահանգումները։ Կարելի է տալ նաեւ որոշ հղումներ՝ նույն սկզբունքներով, ինչ հոդվածի մեջ։

Հոդվածներն ընդունվում են մինչեւ ս.թ. նոյեմբերի 10-ը։

Ուղարկել christina.ayvazyan@gmail.com հասցեին՝

նամակի վերնագրում նշելով «Հարությունյան-90»։

Հարգելի գործընկերներ,

2018 թ. մայիսի 14-ից 16-ը նախատեսվում է անցկացնել գիտաժողով «Թաղման ծեսը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը (Հայկական լեռնաշխարհ և Հարավային Կովկաս)» թեմայով:

Մասնակցել ցանկացողներին խնդրում ենք պատրաստել զեկուցման վերնագիրն ու ամփոփագիրը (մոտ կես էջի չափով)

և լրացնել գիտաժողովի մասնակցության առցանց հայտը մինչև 2018 թ․-ի ապրիլի 10-ը:

Ակնկալում ենք ստանալ վերլուծական բնույթի զեկուցումների հայտեր, նկարագրությամբ սահմանափակվող զեկուցումները չեն ընդունվելու:

Խմբագրակազմի կողմից ընտրված զեկուցումները կտպագրվեն առանձին գրքով:

Լրացնել գիտաժողովի մասնակցության հայտը

Գիտաժողովի էջը

Հարցերի դեպքում գրել funeral-conf@iae.am էլ փոստին: Խնդրում ենք գիտաժողովի մասնակցությանը հայտը (զեկույցի վերնագիրը, ամփոփագիրը և այլն) էլ․ փոստով չուղարկել, այլ ներկայացնել առցանց:

Գիտաժողովի կազմկոմիտե

Աշխատությունում քննարկ­վում են ավանդական և արդի հայ ընտանիքի կառուցվածքում, ներընտանեկան հարաբերություններում, կանանց և տղամարդկանց կար­գա­վիճակներում և դերերում, ընտանիքի և ամուսնության մասին պատկերացումներում, սերունդների միջև արժեքային համակարգում տեղի ունեցած փոփոխությունները և առկա հիմնախնդիրները: Վերլուծվել է աշխատանքային միգրացիայի ազդեցությունն ընտանիքի զարգացման կենսափուլերի և մոդելի փոխակերպումների հարցում: Համեմատվել են հայաստանյան և այլէթնիկ միջավայրից Հայաստան տեղափոխված սիրիահայ ընտանիքների էթնոմշակութային առանձնահատկությունները:

Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտը հրավիրում է մասնակցելու Երիտասարդ գիտնականների 15-րդ միջազգային գիտաժողովին՝ «Հնագիտություն, ազգաբանություն, բանագիտություն․ միջգիտակարգային մոտեցումներ», որը տեղի կունենա 2017 թ․-ի նոյեմբերի 8-10-ին, Երևանում:##

ՀՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ, ԱԶԳԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ, ԲԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ. ՄԻՋԳԻՏԱԿԱՐԳԱՅԻՆ ՄՈՏԵՑՈՒՄՆԵՐ Երիտասարդ գիտնականների 15-րդ միջազգային գիտաժողով ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, Երևան 8-10 նոյեմբեր, 2017

ՀՀ ԳԱԱ ՀԱԻ Երիտասարդ գիտնականների խորհուրդը հրավիրում է հետա­զո­տող­նե­րի, գիտաշխատողների և ասպիրանտների (մինչև 40 տարեկան)՝ մաս­նակ­ցելու հերթա­կան 15-րդ միջազգային գիտաժողովին: Այն միջգիտակարգային է և ընդգրկում է հետևյալ ոլորտ­ները.

• Հնագիտություն
• Ազգագրություն և մշակութային մարդաբանություն
• Բանագիտություն և բանահյուսություն

Մասնակցության համար անհրաժեշտ է ներկայացնել ՝

• Աբստրակտ՝ Word տարբերակով, Sylfaen տառատեսակով, հայերեն կամ անգ­լե­րեն լեզուներով` առավելագույնը 300 բառ: Այն ձևա­վորել նշված հաջոր­դա­­­կա­նությամբ՝ հեղինակի անուն, ազգանուն, հաստատություն, զեկուցման վեր­­նա­գիր, բանալի բառեր` մինչև 10-ը: Աբստրակտը պետք է արտահայտի հե­տա­­զո­տու­թյան համառոտ բնութա­գիրը, առաջադրված խնդիրը՝ հստակ նշելով զե­կուցման տեսական մոտե­ցում­ները և մեթոդաբանությունը:
• Մասնակցության հայտ (ներբեռնել նմուշը):

Մասնակցության հայտը և աբստրակտը ուղարկել հետևյալ էլ. հասցեներին ysc@iae.am cc: ysc.iae.arm@gmail.com մինչև 2017 թ. հունիսի 16-ը (ուշացած հայ­տե­րը չեն ընդունվելու):

Ընտրված զեկուցումների մասին կտեղեկացնենք էլ.-փոս­տով` մինչև 2017 թ. հուլիսի 16-ը։

Ընտրված զեկուցումների աշխատանքային տեքստերը (մոտ 3000 բառ) ուղարկել մինչև 2017 թ. հոկտեմբերի 25-ը:

Գիտաժողովի աշխատանքային լեզուներն են հայերենը, անգլերենը և ռուսե­րենը: Հնա­րա­վոր է նաև առցանց զեկուցման տարբերակ: Զեկուցումների տևողությունը` 15 րոպե:

Գիտաժողովին ներկայացված և խմբա­գրական խորհրդի հավանությանն արժա­նացած զե­կու­ցումները կհրատարակվեն գիտական հոդ­վածների տեսքով։

Հրավիրող կողմը կապահովի արտերկրի մասնակիցների գիշերավարձը:

Լրացուցիչ տեղեկությունների համար կարող եք գրել ysc.iae.arm@gmail.com հասցեին:

Ամենամյա գիտաժողովը կազմակերպում է ՀՀ ԳԱԱ ՀԱԻ ԵԳԽ-ը
Հասցե` Երևան, 0025, Չարենցի փ., 15
Հեռ.` (+374) 10 55 68 96, Էլ. հասցե info@iae.am

"Կոմունիզմն իր դարաշարջանում" ցուցահանդեսի (որը բաց է Միրզոյան գրադարանում մինչև նոյեմբերի 2-ը, հասցե՝ Մ. Մկրտչյան 10) շրջանակներում՝ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում Հումբոլտի համալսարանի պրոֆեսոր Յորգ Բաբերովսկու դասախոսությունը:

ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի սփյուռքի հետազոտությունների  բաժինը և Բեյրութի Հայկազյան համալսարանի սփյուռքի ուսումնասիրության  կենտրոնը հրավիրում են մասնակցելու միջազգային գիտաժողովի. Հայ  ընտանիքն արդի մարտահրավերների համատեքստում, 28-29 հոկտեմբերի, 2017թ., երեւան, հայաստան։##

Գիտաժողովի ընդհանուր ակնարկ

Ներկայումս ընտանիքը, որպես սոցիալական ինստիտուտ, կրում է արմատական փոփոխություններ, որոնք իրենց ազդեցությունն են ունենում հասարակության կենսագործունեության տարբեր կողմերի վրա: Այս համատեքստում, հայ ընտանիքում տեղի ունեցող փոփոխությունները կրում են ավելի խորքային բնույթ, քանզի հայ ազգի գոյակցության պայմանները տարբեր միջավայրերում բավականին բազմազան են և առաջացնում են բազմաթիվ մարտահրավերներ` ավանդականության և էթնիկության վերարտադրման ճանապարհին: Պատմականորեն ստանձնելով այլ ինստիտուտների գործառույթներ ևս, հայ ընտանիքը ձեռք է բերել առանցքային դեր՝ նպաստելով ազգային ինքնության և էթնոմշակութային արժեքների պահպանմանը:

Արդի մարտահրավերների համատեքստում հայ ընտանիքի հիմնախնդիրների քննարկմանը նվիրված միջազգային գիտաժողովը հնարավորություն կտա հավաքագրել տարբեր գիտակարգերի շրջանակներում հայկական ընտանիքի ժամանակակից ուսումնասիրությունները, բացահայտել հայրենիքում և սփյուռքում ընտանիքի խնդիրները և փոփոխությունների միտումները, ընտանիքի դերը էթնիկ ինքնության պահպանման գործում, համեմատել հայկական ընտանիքի ավանդական և ժամանակակից մոդելներն ու գործառույթները:

• Ընտանիքի ուսումնասիրության միջգիտակարգային մոտեցումներ. հետազոտության տիրույթներ և խնդիրներ, ընտանիքի մոդելներ (ավանդական և ժամանակակից)
• Ընտանիքի ուսումնասիրության մեթոդաբանություն. մեթոդների կիրառությունն ու գործիքակազմը
• Ընտանիք և էթնիկություն. հայեցակարգեր և խնդիրներ
• Ընտանիքի ուսումնասիրության առանձնահատկությունները սեփական և այլազգի միջավայրում
• Հայ ընտանքի հիմնահարցերը ՀՀ-ում և սփյուռքում
• Միջէթնիկ և ներէթնիկ ամուսնություններ (ՀՀ և սփյուռքի, սփյուռքի տարբեր համայնքների հայերի միջև)
• Ընտանիք և էթնոմշակութային ինքնություն (միջսերնդային տրանսմիսիա, կրթություն, լեզու, հավատք և այլն)
• Ընտանիք և միգրացիա
• Ընտանեկան ձեռներեցություն

Ամփոփագրերի ներկայացման պահանջներ

1. Թեման՝ ներկայացված թեմաներից մեկի շրջանակներում.
2. Լեզուն՝ հայերեն (արևմտահայերեն կամ արևելահայերեն), ռուսերեն և անգլերեն լեզուներից որևէ մեկով.
3. Ծավալը՝ մինչև 250 բառ.
4. Կառուցվածքը՝ հակիրճ ներածություն, հիմնահարց, նպատակ, հետազոտական խնդիրներ և մեթոդաբանություն, տեսական շրջանակներ/գիտակարգեր.

Ամփոփագիրը և հակիրճ (1 էջ) ինքնակենսագրականը (CV) անհրաժեշտ է ներկայացնել մինչև հունիսի 30, 2017թ., info.diasporastudies@gmail.com էլ.փոստի միջոցով:

Մասնակցություն

Գիտաժողովին կարող են մասնակցել սոցիալ-հասարակական և պատմական գիտությունների հետազոտողներ, գիտաշխատողներ, ասպիրանտներ, ՀԿ-ների և պետական հաստատությունների ներկայացուցիչներ Հայաստանից, Արցախից և արտերկրից:

Մասնակիցները կընտրվեն ներկայացված ամփոփագրերի (abstract) և ինքնակենսագրականների (CV) հիման վրա: Ընտրված մասնակիցները կհրավիրվեն ներկայացնելու զեկուցումներ (20 րոպե տևողությամբ): Զեկուզումների ընտրված հոդվածները կհրատարակվեն գիտաժողովից հետո:

Ժամանակացույց

Ամփոփագրերի ներկայացման վերջնաժամկետ. 30 հունիսի, 2017թ.
Պատասխան. 20 հուլիսի, 2017թ.
Ընտրված զեկույցների նախնական տարբերակ. 20 սեպտեմբերի, 2017թ.
Գիտաժողովի ծրագիր և օրակարգ. 10 հոկտեմբերի, 2017թ.
Ընտրված հոդվածների ներկայացման վերջնաժամկետ. 30 նոյեմբերի, 2017թ.

Գիտաժողովի լեզուն

Գիտաժողովի լեզուն հայերենն է: Ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով հոդվածների ներկայացման համար կապահովվի թարգմանություն:

Մասնակցության ֆինանսական ծախսեր

Գիտաժողովին մասնակցությունն անվճար է: Մասնակիցների սննդի ծախսերը հոգում են գիտաժողովի կազմակերպիչները: Կեցության և ճանապարհածախսը հոգում է մասնակիցը:

Կազմակերպական խորհուրդ և խմբագրակազմ

Գիտաժողովի կազմակերպական խորհուրդը ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Սփյուռքի հետազոտությունների բաժնի գիտաշխատողների խումբն է: Գիտաժողովի հոդվածների ժողովածուի խմբագրակազմը Սփյուռքի հետազոտությունների բաժնի և Բեյրութի Հայկազյան համալսարանի Սփյուռքի ուսումնասիրության կենտրոնի գիտաշխատողների խումբն է:

2017 թ. նոյեմբերի 27-29-ը հրավիրվում է ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի «Ավանդականը և արդիականը հայոց մշակույթում» գիտաժողովը։ Նիստերը կկայանան ինստիտուտի գրադարանի դահլիճում։##

Երկ, 11/27/2017 - 10:00 - Չոր, 11/29/2017 - 12:30

2017 թ. նոյեմբերի 27-29-ը հրավիրվում է ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի «Ավանդականը և արդիականը հայոց մշակույթում» գիտաժողովը։
Նիստերը կկայանան ինստիտուտի գրադարանի դահլիճում։
Զեկուցման տևողությունը – 15 րոպե, հարցուպատասխան – 5 րոպե։
Քննարկումները՝ ամեն նիստի ավարտին։

27 նոյեմբերի
Առաջին նիստ – ժամը 10.00 – 13.00
Նիստավար – Լևոն Աբրահամյան

1. 1. Анаит Худавердян, Сурен О­босян, Рубен Мес­робян
   Биоархеологическая реконструкция захоронений XIV-XVI вв. из пещеры Зарни Эр (Лорийская провинция)
2. Լարիսա Եգանյան
   Ոչխարի (խոյի) պաշտամունքի հետ իմաստաբանորեն կապված ծի­սական առարկաների շուրջ
3. Արսեն Բոբոխյան
   Կաթքար-վիշապաքար. Երվանդ Լալայանից հարյուր տարի անց
4. Հասմիկ Աբրահամյան
   իջինքը և Քառասնից մանկանց տոնը
5. Արա Գուլյան
   Ժողովրդական սրբերի պաշտամունքը երեկ և այսօր
6. Լիլիթ Սիմոնյան
   Արևելյան Հայաստանի 17-րդ դարի վերջի սրբավայրերը ըստ Երե­միա Քյո­մուր­ճյանի քարտեզի և Թովմա Վանանդեցու «Ի սրբազան տեղիս աշխարհին հայոց» աշխատության
7. Յուլիա Անտոնյան
   «Հայաստանում խաչքավորների պակաս չկա». խաչքավորի ինս­տի­տուտը ժա­մանակակից Հայաստանում

27 նոյեմբերի
Երկրորդ նիստ – ժամը 14.00 – 17.00
Նիստավար – Հարություն Մարության

1. Արգամ Երանոսյան
   Հայոց տոհմածառերի ազգագրական ուսումնա­սի­րություն. հի­շո­ղություն և սե­րունդների վիզուալ դիսկուրս
2. Լևոն Աբրահամյան
   Թամանյանի Ժողտունը. առասպելաբանություն, գաղափա­րա­խո­­սություն և ճար­տարապետություն
3. Սվետլանա Պողոսյան
   Տղամարդու և կնոջ կերպարների դրսևորումներ տապա­նա­քա­րային պատ­կե­րա­գրության մեջ ( ըստ Տավուշի 19-րդ դ. - 20-րդ դ.սկզբի նյութերի)
4. Արմենուհի Ստեփանյան
   Հյուսքի և ասեղնագործության ծիսական դերը հա­յոց ժո­ղովրդական մշա­կույ­թում
5. Ռուզան Ծատուրյան
   «Սեր» կաթնամթերք պատրաստելու սովորույթը Ախալցխայի հայ­կական գյու­ղերում
6. Հրանուշ Խառատյան
   «Аджумян Гегам Мартиросович, место рождения: Ташкастан, Турция». Հա­յաս­տա­նում քաղաքական բռնությունների ենթարկ­ված­ների դատական և ար­տա­դա­տական գործերի շարադրանքի լե­զուն
7. Տիգրան Սարգսյան
   Խորհրդային բռնաճնշումները և դրանց արտացոլումը Հայաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թյան հանրակրթական դպրոցի արդի դա­սա­­գրքերում
8. Հրայր Զոհրաբյան
   Պատժիչ մարմինները Խորհրդային Հայաստանի քաղա­քա­կան բռնություններում՝ ըստ զոհերի տվյալների շտեմա­րա­նի նյութերի

28 նոյեմբերի
Երրորդ նիստ – ժամը 10.00 – 13.00
Նիստավար – Սուրեն Հոբոսյան

1. Գոհար Ստեփանյան
   Բացառապես կրծքով կերակրման վեցամսյակը որպես մոր և մանկան կյանքի անցումային փուլ
2. Միհրան Գալստյան
   Ընտանիքի կայունության հիմնախնդիրները աշխատանքային միգ­­րանտ­նե­րի շրջա­­նում
3. Գայանե Շագոյան
   Զբոսաշրջությունը «ներքևից» և «վերևից». Գյումրիի նոր քա­ղա­քային տեքս­տերը
4. Թորգոմ Աղանյան
   Մշակութային ավանդույթների պահպանման և մշակութային էկո­լոգիայի խնդիր­ները հետաղետյան Գյումրիում
5. Эмма Петросян
   Отражение “культурной политики” и идентичности в современном армянском танце (по данным youtu­be.com)
6. Գարեգին Գրիգորյան
   Փոխօգնության տարրերը Տավուշի հյուսիսային սահմանամերձ գյուղերում
7. Հարություն Մարության
   Արհեստագործական որոշ ավանդույթների վերափոխումը Տա­վու­­շում (ըստ Ի­ջև­ան և Դիլիջան քաղաքների նյութերի)

28 նոյեմբերի
Չորրորդ նիստ – ժամը 14.00 – 16.30
Նիստավար – Յակոբ Չոլաքեան

1. Արմեն Պետրոսյան
   Անգեղը հնագույն հայոց մեծ աստված
2. Սարգիս Հարու­թյուն­յան, Ան­նա Պողոսյան
   Սասունցի Դավիթ և Մսրա Մելիք կերպարների տիպահամա­դրա­­կան քննու­թյուն ըստ մոկաց պատումների
3. Սիրանուշ Առաքելյան
   Անեծքը և օրհնանքը Ստեփանոս Օրբելյանի «Պատմութիւն նա­հան­գին Սիսա­կան» երկում
4. Տորք Դալալյան
   Երաժշտական գործիքների առաջացումը ըստ հայ միջնադարյան բա­նա­հյու­սու­թյան
5. Յակոբ Չոլաքեան
   Անտիոքի հայաբնակ շրջաններու տոհմիկ նուագարանները
6. Նվարդ Վարդանյան
   Դերային ընկալումներն ու խնամիական փոխհարաբերություն­նե­րը հայոց հար­սանեկան ծիսերգերում

29 նոյեմբերի
Հինգերորդ նիստ – ժամը 10.00 – 12.30
Նիստավար – Թամար Հայրապետյան

1. Մարինե Խեմչյան
   Աստծո միջամտությունը հայ ժողովրդական հեքիաթներում
2. Гоар Меликян
   Феминный аспект сказок цикла «Умная дочь крестьянина»
3. Էսթեր Խեմչյան
   Հայոց հանելուկները, այլաբանական երկխոսություններն ու ժես­տերի լե­զուն հայ բանահյուսության շահաբասյան սյուժե­նե­րում
4. Թամար Հայրապետյան
   Հովսեփ Օրբելու բանահավաքչական և բանագի­տական գոր­ծու­նեությունը
5. Լուսինե Ղռեջյան
   Սևանի ավազանի բանահյուսական և ազգագրական մշակույթի ար­դի վիճակը
6. Արմեն Սարգսյան
   Զավեշտի դրսևորման միջոցները թաղման ծիսակարգին առնչ­վող անեկդոտ­ներում

Գիտաժողովի փակումը – ժամը 12.30

Gitazogovi cragir

ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտը և «Հազարաշեն» ազգաբանական հետազոտությունների հայկական կենտրոնը հրավիրում են մասնակցելու «Քաղաքական բռնությունները Հարավային Կովկասում խորհրդայնացումից մինչև 50-ական թթ. ##պատմություն, մշակույթ, հիշողություն» («Политические репрессии на Южном Кавказе от советизации до 1950-х гг.: история, культура, память»; «Political Repressions in South Caucasus from Sovietization to 1950s: History, Daily Life, Memory») թեմայով միջազգային գիտաժողովին՝ նվիրված ԽՍՀՄ քաղաքական բռնությունների 1937 թ.՝ «Մեծ տեռորի» 80-րդ տարելիցին: Գիտաժողովը կկայանա 2017 թ. հոկտեմբերի 25-26-ին:##

Չոր, 10/25/2017 - 12:00 - Հնգ, 10/26/2017 - 12:00

Գիտաժողովի ընդհանուր ակնարկ

2017 թ. լրանում է ԽՍՀՄ-ում ստալինյան բռնաճնշումների և քաղաքական հետապնդումների խորհրդանշական 1937թ.՝ «Մեծ տեռորի» 80-երրորդ տարելիցը: «Հարավային Կովկասի խորհրդային հանրապետությունները մինչև 50-ական թթ. և ԽՍՀՄ քաղաքական բռնությունները. պատմություն, մշակույթ, հիշողություն» գիտաժողովի նպատակը Հարավային Կովկասում 20-րդ դարի առաջին կեսում խորհրդային պատմության և ստալինիզմի շրջանի քաղաքական բռնությունների քննարկումն է: Գիտաժողովը նպատակ ունի մեկտեղել սովետական շրջանի ուսումնասիրության (sovietology) մեջ ներգրավված մասնագետներին տարբեր ոլորտներից՝ պատմաբանների, ազգագրագետների, սոցիոլոգների, մշակութաբանների, քաղաքական գործընթացների վերլուծաբանների և բոլոր շահագրգիռ հետազոտողներին:

Գիտաժողովի ընթացքում քննարկվելիք թեմաներ

• Հարավային Կովկասը 1920-1953 թթ.: Հայտնի և անհայտ էջեր
• Խորհրդահայ պատմագրություն. Հայաստանի խորհրդային շրջանի պատմության վերանայումը արխիվային փաստաթղթերի, բանավոր պատմությունների, այլ աղբյուրների, ԽՍՀՄ քաղաքական բռնությունների շուրջ արված նոր ուսումնասիրությունների լույսի ներքո
• 1937-38 թթ. «Մեծ տեռորը» Հարավային Կովկասի խորհրդային հանրապետություններում
• 1949 թ. հայերի աքսորը Հարավային Կովկասի Խորհրդային Հանրապետություններից և Կրասնոդարի երկրամասից
• Խորհրդային առօրյան քաղաքական բռնությունների պայմաններում
• Ստալինիզմի շրջանի տեռորի հիշողությունը և հուշարձանացումը:

Ամփոփագրերի ներկայացման պահանջներ

Զեկուցումները և համապատասխանաբար զեկուցումների ամփոփոգրերը (abstract) պետք է արտացոլեն վերոհիշյալ թեմաներից որևէ մեկի հարցադրումները: Ամփոփագրերը կարող են ներկայացվել հայերեն, անգլերեն կամ ռուսերեն լեզուներից որևէ մեկով՝ 300 բառի սահմաններում: Ամփոփագրերից զատ խնդրում ենք լրացնել գիտաժողովի հայտարարությանը կից ձևաթերթը:

Խնդրում ենք զեկուցման ամփոփագրերը և հայտատուի կողմից լրացված ձևաթերթը ներկայացնել մինչև սեպտեմբերի 29-ը info@iae.am էլեկտրոնային հասցեին՝ ավելացնելով sovietology բառը, կամ գիտաժողովի կազմկոմիտեի անդամներին հետևյալ հասցեներով. hkharatyan@gmail.com, gayashag@yahoo.com, gogstep@yahoo.com:

Մասնակցություն

Մասնակիցները կընտրվեն ներկայացված ամփոփագրերի հիման վրա: Մասնակցության, ինչպես նաև գիտաժողովի անցկացման կոնկրետ վայրի մասին կտեղեկացվի մինչև հոկտեմբերի 5-ը: Ընտրված մասնակիցները կհրավիրվեն ներկայացնելու զեկուցումներ (20 րոպե տևողությամբ): Ընտրված զեկուցումները գիտաժողովից հետո կհրատարակվեն:

Գիտաժողովի աշխատանքային լեզու

Գիտաժողովի աշխատանքային լեզուներն են հայերենը, անգլերենը և ռուսերենը:

Կազմակերպական խորհուրդ

Հրանուշ Խառատյան
Գայանե Շագոյան
Գոհար Ստեփանյան

Հայտաձև

Դասախոսությունը կներկայացնի Վրաստանի Շիդա Քարթլի մարզում իրականացվող վրաց-իտալական համատեղ հնագիտական ծրագրի արդյունքները՝ Առաջավոր Ասիա-Հարավային Կովկաս հնագույն փոխհարաբերությունների համատեքստում: Մասնավորապես Արադետիս Օրգորայում և Խաշուրի Նացագորայում իրականացվող վերջին պեղումների արդյունքնեը հնարավորություն են ստեղծում լրացնելու տեղական հասարակությունների զարգացման մասին առկա պատկերացումները՝ վաղ բրոնզից մինչև միջին և ուշ բրոնզի դարեր ընկած ժամանակահատվածում: Հատկապես կարևոր տվյալներ են ի հայտ եկել կուր-արաքսյան մշակույթի վերաբերյալ:

Ելենա Ռովան առաջավորասիական հնագիտության պրոֆեսոր է Վենետիկի Ca' Foscari համալսարանում: Նրա հետազոտությունների կիզակետում Առաջավոր Ասիայի հնագույն քաղաքակրթություններն են ուշ էնեոլիթի և բրոնզի դարերի ընթացքում (Ք.ա. IV-II հազ.)՝ հատկապես Հյուսիսային Միջագետք-Հարավային Կովկաս փոխհարաբերությունների համատեքստում: Նա դաշտային հետազոտություններ է իրականացրել Հյուսիսային Իրաքում (Թել Կարանա), Սիրիայում (Թել Լեյլան, Թել Բեյդար) և, սկսած 2009 թ., Վրաստանում (Նացարգորա, Օխերախեվի, Արադետիս Օրգորա):

Հանդիպման առաջին մասում կներկայացվի ու կքննարկվի Վանաձորում հայագիտական կենտրոն-ինստիտուտ հիմնելու նախագիծը, իսկ երկրորդ մասը դասախոսություն է` «Էպիկական երկվորյակներից մեկի հնագույն` բնիկ հայկական անվան վերականգնման և անձնանունների ստուգաբանության հարցերի շուրջ» խորագրով:

Հրաչ Մարտիրոսյանն իր կրթությունը ստացել է Հայաստանում, այնուհետև Եվրոպայում` ուսումնասիրելով հնդեվրոպաբանություն ու համեմատական լեզվաբանություն։ Լեյդենի համալսարանի PhD է, աշխատել է նաև Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիայում ու Միչիգանի համալսարանում, դասախոսել Օքսֆորդի, Քեմբրիջի, Սորբոնի, Միլանի, Պավիայի, Մոսկվայի և բազում այլ համալսարաններում։ Գրել է բնիկ հայկական ծագման բառամթերքի ստուգաբանական բառարան, իրանական ծագման անձնանունների ստուգաբանական բառարան, հայերենի պատմական հնչյունաբանություն ու ձևաբանություն և այլն։ Ակտիվ կերպով մասնակցում է Հայաստանի գիտակրթական կյանքին, իր ակտիվ մասնակցությունն է բերում Հայաստանյան գիտաժողովներին, Հայաստանում հինգ անգամ անցկացրել է հայագիտական արշավային դասընթացներ և այլն ։

Երիտասարդ գիտնականների 15-րդ միջազգային գիտաժողովի՝ «Հնագիտություն, ազգաբանություն, բանագիտություն. միջգիտակարգային մոտեցումներ» ամփոփագրերը հասանելի են ստորև

2017թ. հուլիսի 3-ին կյանքից հեռացավ բանագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Ալվարդ Սարուխանի Ղազիյանը:

Ա. Ղազիյանը (Ղազարյան) ծնվել է 1930 թ. դեկտեմբերի 13-ին Հայկական ԽՍՀ Իջևանի շրջանի Սարիգյուղում` Ղարաբաղից այստեղ տեղափոխված ընտանիքում: 1933թ. Ղազարյանները տեղափոխվել են Գանձակ (Կիրովաբադ): 1937 թ. նա ընդունվել և 1947թ. մեդալով ավարտել է քաղաքի №10 հայկական միջնակարգ դպրոցը: Նույն թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի “Հայ բանասիրություն” բաժինը, որն ավարտել է գերազանցության դիպլոմով 1960 թ.` Ալթայի երկրամասի աքսորավայրից (1949-1956 թթ.) վերադառնալուց հետո:

1961 թ. հոկտեմբերին Ա. Ղազիյանն ընդունվել է ՀԽՍՀ ԳԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի հայ ժողովրդական բանահյուսության բաժինը, որտեղ աշխատել է մինչև կյանքի վերջ (2000-2009թթ.՝ բանահյուսության տեքստաբանության բաժնի վարիչ):

Ժողովրդագիտական իր գործունեությունը Ա. Ղազիյանը սկսել է նշանավոր բանագետ Արտաշես Նազինյանի ղեկավարությամբ: 1971թ. Ա. Ղազիյանը պաշտպանել է “Հայ ժողովրդական ռազմի և զինվորի երգեր” թեմայով թեկնածուական ատենախոսությունը` նվիրված հայոց երգային բանահյուսության՝ այդ տեսակի ժանրային առանձնահատկություններին, գաղափարական բովանդակությանն ու գեղարվեստաարտահայտչական միջոցների համալիր ուսումնասիրությանը (համահավաք բնագրերի հետ տպագրվել է 1989 թ.):

1983թ. “Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն” մատենաշարով (հ. 15, “Արցախ”) լույս է տեսել Ա. Ղազիյանի՝ Արցախից 1970-ական թվականներին գրի առած հեքիաթների, զրույցների, մանրապատում-զվարճախոսությունների, ավանդությունների, երգերի, մականունների, ասութաբանական բանահյուսության նմուշները, նրա կազմած հայ մշակույթի նշանավոր երախտավոր Գ. Սրվանձտյանի երկերի առաջին հատորը:

Հայ բանահյուսական մշակույթի գրառման և արժևորման ոլորտում կարևոր երևույթ է Ա. Ղազիյանի և Ս. Վարդանյանի հավաքած, կազմած և հրատարակած “Բաքվի հայոց բանահյուսությունը” ժողովածուն (2004 թ.): Այս աշխատության շնորհիվ բաքվահայերի բանավոր ավանդությունն առաջին անգամ դրվել է գիտական շրջանառության մեջ` հնարավորություն ընձեռելով մեզանում եղած բանահյուսական նյութն ամբողջացնելու, զուգադրելու, նորագույն խնդիրներ առաջ քաշելու և հետազոտելու ուղղությամբ:

Ժողովրդին իր ակունքներին վերադարձնելու առումով ցուցանշական են Ա. Ղազիյանի “Պ. Սևակի “Անլռելի զանգակատան” բանահյուսական հենքը” (1973), “Ղարաբաղի զվարճախոս Պըլ-Պուղին” (1978), “Հայ ժողովրդական սնահավատական զրույցների դասակարգման հարցի շուրջ” (1983), “Устное народно-поэтическое творчество” (1990), “Сасна црер. армянский героический эпос” (1976), “Гардманк. историко-этнографический очерк” (1992), “Հնագույն մի սովորության արձագանքները հայ բանահյուսության մեջ” (1977), “Ականատեսը Վան քաղաքի քսանամյա անցքերի մասին 1877-1897 թթ.” (1990), “Административный передел внутренних границ Закавказья” (2000), “Ազատագրական պայքարի արտացոլումն արցախահայոց բանահյուսության մեջ” (1995) և այլ հոդվածներ ու հրապարակումներ:

Այս ամենով հանդերձ՝ բանագետ Ա. Ղազիյանի ուշադրության կենտրոնում էին նաև Հայաստանի ռազմավարության տնտեսական խնդիրներն ու գիտական ժառանգության պատմագիտական մեծ արժեք ներկայացնող կարևոր ձեռագրերը, որոնց տպագրությունն ամփոփված է Ա. Ղազիյանի և Ա. Քալանթարյանի կազմած թիվ 1 և 2 “Վավերագրերում” (1999, 2001):

Ա. Ղազիյանի աշխատությունների նշանակալից բաժինը վերաբերում է Արցախի ոչ նյութական մշակութային ժառանգությանն ու պատմությանը: Արցախյան ազատամարտի տարիներին նա լծվել է հարկադրական համրության մատնված արխիվային փաստաթղթերի հայտնաբերմանն ու լուսաբանմանը և գործնական աջակցությամբ օժանդակել է արցախահայությանը (Ս. Միրզոյան, Ա. Ղազիյան, “Հայերի կոտորածները Բաքվի և Ելիզավետպոլի նահանգներում 1918-1920 թթ.” (2003): Մեր ժողովրդի պատմության դժվարին խնդիրներին առնչվող այդ կարևորագույն փաստաթղթերը Ա. Ղազիյանը տարիներ շարունակ պրպտել, ծանոթագրել և դարձրել է հասարակության սեփականությունը:

Ա. Ղազիյանը ընդգծված քաղաքացիական պարտքի գիտակցության տեր անձնավորություն էր, նրա համար առաջնայինը պետության, հասարակության, աշխատանքի շահն էր: Բանագետը հեղինակել է յոթ տասնյակից ավելի գիտական, լրագրային հոդվածներ, գրախոսականներ, հրապարակումներ: Հատկապես ուշադրության են արժանի նշանավոր հայագետ-բանագետներին, հայազգի ռազմական անվանի գործիչներին նվիրված նրա հոդվածները (Գ. Սրվանձտյան, Ե. Լալայան, Խ. Դադյան, Քաջբերունի, Մ. Միանսարյան, Ա. Կիսիբեկյան, զորավարներ Մ. Լորիս-Մելիքյան, Հ. Լազարյան, Ա. Տեր-Ղուկասյան, ծովակալ Լ. Սերեբրյակով, Ս. Կուկունյան, գնդապետ Հ. Մազմանյան և այլք): Ուշագրավ է բազմավաստակ գիտնական-բանագետ Ս. Հարությունյանի կյանքին ու գործունեությանը նվիրված “Կենսամատենագիտությունը” (2003):

Ա. Ղազիյանը կատարել է նաև թարգմանական աշխատանքներ: 1989 թ. “Հայաստան” հրատարակչությունը լույս է ընծայել ռուսերենից նրա թարգմանած “Աֆորիզմներ” ծավալուն ժողովածուն, 1998թ.` Լ. Մելիք-Շահնազարյանի “Ադրբեջանի ռազմական հանցագործությունները Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության խաղաղ բնակչության դեմ” աշխատության հայերեն թարգմանությունը, որը Ադրբեջանին պատասխանատվության ենթարկելու առաջին փորձն էր գրքի հեղինակի կողմից:

2012թ. Մոսկվայի «Наука» հրատարակչությունը “Ժողովուրդներ և մշակույթներ” մատենաշարով լույս է ընծայել «Армяне» (Հայեր) ժողովածուն (648 էջ), որտեղ հայ ժողովրդական հեքիաթների, ծիսական, ինչպես նաև ռազմի ու զինվորի երգերի մասին վերլուծությունները պատկանում են Ա. Ղազիյանի գրչին:

2015թ. Ա. Ղազիյանը հրատարակել է «Արևմտահայոց պայքարի Արցախի զավակները» աշխատությունը, որը նվիրված է 19-րդ դարի վերջին տասնամյակներում, բալկանյան ժողովուրդների օրինակով, Արևմտյան Հայաստանում ծավալված ազատագրական պայքարին գործուն մասնակցություն ունեցած, Արցախ աշխարհում ծնված ու կրթություն ստացած անհատներին:

1966թ. ի վեր Ա. Ղազիյանն իր հայրենի եզերքի անվանի բանահավաքներից էր: Նա Ղարաբաղից և հարակից շրջաններից գրի է առել արժեքավոր բանահյուսական հարուստ նյութեր:

Ա. Ղազիյանը 1994թ.-ից ԼՂՀ գրողների միության անդամ էր, 1988թ.-ից՝ “Արցախ” հայրենակցական միության անդամ:

Ա. Ղազիյանը լուրջ ներդրում ունի հայկական հեքիաթների գիտական հրատարակության և դրանց` ըստ միջազգային սյուժեների դասակարգման գործում: Նա կազմել և հրատարակել է “Հայ ժողովրդական հեքիաթներ” գիտական հրատարակության 13-րդ (Մուշ-Տարոն, 1985), 14-րդ (Վան-Վասպուրական, 1999) և 16-րդ (Վան-Վասպուրական, 2009) հատորները` օժտված համապատասխան գիտական ծանոթագրություններով:

Ճանաչված բանագետի, իր հայրենիքի և ժողովրդի վաղվա օրով մտահոգ ազնիվ քաղաքացու հիշատակը միշտ վառ կմնա նրա հարազատների, գործընկերների և ճանաչողների սրտերում:

ՀՀ ԳԱԱ հայագիտության և հասարակական գիտությունների բաժանմունք

ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ