Իրադարձություններ
ՀԱԻ-ում տեղի ունեցավ Տիգրան Ալեքսանյանի ատենախոսության պաշտպանությունը
Փետրվարի 12-ին ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի (ՀԱԻ) ընթերցասրահում տեղի ունեցավ 2026 թվականի առաջին թեկնածուական ատենախոսության պաշտպանությունը։ ՀԱԻ-ին կից գործող ԲԿԳԿ 007 «Հնագիտություն և ազգագրություն» մասնագիտական խորհրդի նիստում «Բերդի տարածաշրջանի միջնադարյան ամրաշինական համակարգը» խորագրով ատենախոսությունը ներկայացրեց Տիգրան Ալեքսանի Ալեքսանյանը։ Նիստին ներկա էին ՀԱԻ տնօրեն, պ.գ.դ. Արսեն Բոբոխյանը, ինստիտուտի տարբեր բաժինների աշխատակիցներ, հնագետներ, պատմաբաններ, ուսանողներ և այլ հյուրեր։ Նիստը նախագահում էր Մասնագիտական խորհրդի նախագահ, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, պ.գ.դ. Պավել Ավետիսյանը։ Մասնագիտական խորհրդի գիտական քարտուղարն էր պ.գ.դ. Արսեն Հարությունյանը։ Ատենախոսության գիտական ղեկավարն էր պ.գ.թ. Դիաննա Միրիջանյանը։ Պաշտոնական ընդդիմախոսներն էին պ.գ.դ., պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյանը և պ.գ.թ. Արմինե Զոհրաբյանը։ Առաջատար կազմակերպությունն էր Երևանի պետական համալսարանը։ Ատենախոսությունը նվիրված էր Բերդի (նախկին Շամշադինի, ապա՝ Տավուշի շրջան, ներկայում՝ Բերդ խոշորացված համայնք) միջնադարյան ամրաշինական կառույցների և պաշտպանական համակարգերի ուսումնասիրությանը։ Տարածաշրջանը գտնվում է ՀՀ հյուսիսարևելյան հատվածում։ Նիստի ընթացքում Տիգրան Ալեքսանյանը ներկայացրեց աշխատանքի ընդհանուր բովանդակությունը, նպատակն ու խնդիրները՝ նշելով, որ առաջին անգամ փորձ է արվել համակարգված կերպով ուսումնասիրել և ներկայացնել տարածաշրջանի միջնադարյան ամրաշինական կառույցները, դրանց վերաբերյալ առկա տվյալները և հետազոտողների տեսակետները։ Միաժամանակ խնդիր է դրվել ուսումնասիրել խնդրո առարկա հուշարձանների կառուցման սկզբունքները, շինարարական փուլերը, ժամանակագրությունը և պատմական զարգացումը։ Ատենախոսության շրջանակում առաջին անգամ գիտական շրջանառության մեջ են դրվել քննարկվող հուշարձանների լուսանկարներ, գրչանկարներ, չափագրություններ, ինչպես նաև պեղումների ընթացքում հայտնաբերված մեծաքանակ հնագիտական նյութեր։ Ելույթ ունեցան Պավել Ավետիսյանը, Արսեն Հարությունյանը, Դիաննա Միրիջանյանը, պաշտոնական ընդդիմախոսները և ներկա գիտնականները։ Գաղտնի քվեարկության արդյունքում գիտխորհրդի հանձնախմբի 9 անդամները միաձայն կողմ քվեարկեցին ատենախոսությանը, և Տիգրան Ալեքսանյանին շնորհվեց պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան:
2026-02-12
Սփյուռքի ուսումնասիրության բաժնի գիտաշխատողները ուսումնասիրություններ իրականացնելու նպատակով այցելել են Ստամբուլ
Սույն թվականի հունվարի 21–24-ը ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Սփյուռքի ուսումնասիրության բաժնի գիտաշխատողներ՝ ասպիրանտներ Սալվինե Մարկոսյանը, Մարիամ Հարությունյանը և պ.գ.թ. Նելլի Խաչատուրյանը, ուսումնասիրություններ իրականացնելու նպատակով այցելել են Ստամբուլ։ Այցի շրջանակում տեղի են ունեցել հանդիպումներ «Ակօս» թերթի խմբագրատանը, «Արաս» հրատարակչությունում և «Եսայան» միությունում, իրականացվել է տվյալների նախնական հավաքագրում: Այցելությունը հիմք է հանդիսանալու Սալվինե Մարկոսյանի՝ «Ստամբուլահայերի համայնքային կյանքը` ըստ «Ակօս», «Ժամանակ» և «Նոր Մարմարա» թերթերի» թեմայով ատենախոսական թեզի շրջանակում հետագա ուսումնասիրություններ իրականացնելու համար։ Այցն իրականացվել է Գյուլբենկյան հիմնադրամի աջակցությամբ։
2026-01-30
ՀԱԻ-ում տեղի ունեցավ 2025 թ. տարեկան հաշվետու ժողովը
Դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի (ՀԱԻ) գրադարանում տեղի ունեցավ ինստիտուտի 2025 թ. տարեկան ժողովը, որի ընթացքում ամփոփվեցին մեկ տարվա գործունեության հիմնական արդյունքներն ու ձեռքբերումները։ Ինստիտուտի 2025 թ. ընթացքում իրականացված գիտական, կրթական և կազմակերպչական աշխատանքների հաշվետվությամբ հանդես եկավ ՀԱԻ տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր Արսեն Բոբոխյանը։ Ժողովին ավարտին ելույթով հանդես եկան տնտեսագիտության դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս-թղթակից անդամ Յուրի Սուվարյանը և պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, ՀԱԻ գիտական ղեկավար Պավել Ավետիսյանը՝ բարձր գնահատելով Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գործունեությունը, արձանագրած արդյունքներն ու զարգացման միտումները։ Ներկաները նաև հարցեր ուղղեցին Ա. Բոբոխյանին՝ անդրադառնալով իրականացված ծրագրերին, առկա խնդիրներին և առաջիկա ռազմավարական առաջնահերթություններին։
2025-12-12
Դասախոսություն «Հուշարձանների մշտադիտարկման խնդիրները Արցախի մշակութային ժառանգության օրինակով» թեմայով
Դեկտեմբերի 1-ին ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ընթերցասրահում կայացավ Արցախի պատմամշակութային ժառանգության հետազոտության խմբի հերթական սեմինարը։ «Հուշարձանների մշտադիտարկման խնդիրները Արցախի մշակութային ժառանգության օրինակով» թեմայով դասախոսությամբ հանդես եկավ խմբի անդամ Համազասպ Աբրահամյանը։ Սեմինարին մասնակցում էին խմբի անդամները՝ խմբի ղեկավար պ. գ. դ., պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյանի գլխավորությամբ, ինչպես նաև թեմայով հետաքրքրվող այլ մասնակիցներ։ Սեմինարի ավարտին տեղի ունեցավ քննարկում, որի ընթացքում ներկաները հարցեր ուղղեցին բանախոսին։
2025-12-02
Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի աշխատակիցները մասնակցել են Բլագոևգրադի միջազգային կրոնագիտական սեմինարին
Նոյեմբերի 20–22-ը Բուլղարիայի Բլագոևգրադ քաղաքի հարավարևմտյան «Նեոֆիտ Ռիլսկի» համալսարանի Բալկանյան ուսումնասիրությունների և մասնագիտացումների միջազգային համալսարանական սեմինարը կլոր սեղանի շուրջ համախմբեց տարբեր երկրների գիտնականների «Religion and Religiosity – The Balkans and the Black Sea Region» թեմայով։ Միջոցառումը նման ձևաչափով անցկացվող արդեն 35-րդ ֆորումն էր։ Սեմինարը միավորեց Հայաստանից, Վրաստանից, Հյուսիսային Մակեդոնիայից, Ռումինիայից, Սլովենիայից, Ճապոնիայից, Կոսովոյից և Բուլղարիայից ժամանած հետազոտողների, ովքեր քննարկեցին կրոնի դերը պատմական, մշակութային, սոցիալական և քաղաքական համատեքստերում։ Կլոր սեղանին մասնակցեցին ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Սփյուռքի ուսումնասիրության բաժնի գիտաշխատողներ՝ պ.գ.թ. Նելլի Խաչատուրյանը, Սալվինե Մարկոսյանը և Մարիամ Հարությունյանը։ Մասնակիցները ներկայացրեցին «Ethnic Spaces, Social Institutions, and the Intergenerational Transmission of Religiosity in Diaspora» վերտառությամբ զեկուցումը:
2025-11-27
«Մշակութային քաղաքականությունը խորհրդային և հետխորհրդային Հայաստանում» մենագրության շնորհանդեսը
Վերջերս, Երևանի պետական համալսարանի (ԵՊՀ) պատմության ֆակուլտետի գիտխորհրդի երաշխավորմամբ, լույս է տեսել Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Արցախի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության խմբի գիտաշխատող, պ. գ. թ. Հայկուհի Մանվելի Մուրադյանի հեղինակած «Մշակութային քաղաքականությունը խորհրդային և հետխորհրդային Հայաստանում» 208-էջանոց մենագրությունը։ Աշխատությունում համակողմանիորեն ներկայացված է Հայաստանի մշակութային քաղաքականության ձևավորումը՝ 1920 թվականից մինչև մեր օրերը։ Նոյեմբերի 24-ին ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի գրադարանում կայացավ գրքի շնորհանդեսը, որին ներկա էին թեմայով հետաքրքրված մասնագետներ, դասախոսներ, ուսանողներ և հյուրեր։ Միջոցառումը բացեց ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի դեկան Մխիթար Գաբրիելյանը՝ կարևորելով մենագրության գիտական և գործնական արժեքը և շնորհավորելով հեղինակին։ Ողջույնի խոսքով հանդես եկավ նաև գրքի գիտական խմբագիր, պ. գ. դ., պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյանը՝ աշխատանքը գնահատելով որպես սպասված և եզակի հետազոտություն։ «SIREH» մշակութային ժառանգության հետազոտության, պահպանության և զարգացման կենտրոնի գիտական տնօրեն Գայանե Կանատինը, ով նախաձեռնողն է եղել գրքի հրատարակման, իր խոսքում ընդգծեց, որ մենագրության լույսընծայումը իրենց կազմակերպության գործունեության կարևոր արդյունքներից է։ Հրատարակությունն իրականացվել է Եվրոպական ժառանգության կենտրոնի պիլոտային ծրագրերի շրջանակներում՝ համամասնաբար ֆինանսավորված Եվրոպական միության և Europa Nostra-ի կողմից։ Գրքի կարևորության մասին խոսեցին նաև ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի մշակութաբանության ամբիոնի դոցենտ, դասախոս Յուլիա Անտոնյանը, ինչպես նաև Հայաստանի պատմության թանգարանի գիտական փոխտնօրեն, պ. գ. թ. Նժդեհ Երանյանը՝ շնորհավորելով հեղինակին արժեքավոր հետազոտական աշխատանքի համար։ Այնուհետև մենագրությունը ներկայացրեց հեղինակը։ Աշխատությունն ընդգրկում է Ներածություն և հետևյալ գլուխները․ «Մշակութային քաղաքականության սահմանումները․ տեսական մոտեցումների քննություն», «Մշակութային քաղաքականությունը Խորհրդային Հայաստանում», «Մշակութային քաղաքականության նոր հայեցակարգային ձևավորումը», «Տեսությունից պրակտիկա․ “Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանության և օգտագործման մասին” ՀՀ օրենքի ներկայիս փոփոխությունները և դրանց իմաստաբանական կառուցվածքային խնդիրները»։ Շնորհանդեսի ավարտին ներկաները հարցեր ուղղեցին Հ. Մուրադյանին և ընդգծեցին մենագրության կարևորությունը ինչպես գիտական, այնպես էլ մշակութային քաղաքականության ձևավորման գործընթացների ուսումնասիրության համար։
2025-11-26
