Մատենաշար

Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն 3

Ներկա ժողովածուն բազմավաստակ ժողովրդագետ Սահակ Մովսիսյանի (Բենսե) ազգագրական-բանահյուսական, մեծ մասամբ, անտիպ, ժառանգության մի ստվար մասն է կազմում։

Այն ընդգրկում է Ս. Մովսիսյանի գրական-բանահավաքչական գործունեության սկզբնավորումից (XIX դարի վերջերից) մինչև իր կյանքի ավարտը (1939 թ․) գրած ու գրառած Բուլանխի (պատմական Հարք) գավառի պատմա-ազգագրական, բանահյուսական նյութերը, մի քանի ազգագրական մանր հետազոտություններ։

Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն 2

1965 թ. Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիայի հրատարակությամբ լույս տեսավ Խ. Փորքշեյանի «Նոր Նախիջևանի հայ ժողովրդական բանահյուսությանը» ժողովածուն, որը լայն ընդունելություն գտավ ընթերցող հասարակության, մասնավորապես Ռոստովի և Հյուսիսային Կովկասի հայաբնակ շրջանների աշխատավորության կողմից: Ինստիտուտի և հրատարակչության հասցեով ստացվեցին բազմաթիվ պահանջներ ու առաջարկներ վերահրատարակելու ժողովածուն:

Ընդառաջելով այդ ցանկություններին, ինստիտուտը որոշեց ժողովածուն վերահրատարակել՝ լրացնելով այն հեղինակի ու այլ բանահավաքների հավաքած նոր նյութերով և միացնել արվեստի ինստիտուտի կողմից հրատարակության պատրաստված Մ. Լյուլեճյանի «Նոր Նախիջևանի և շրջակա գյուղերի հայ ժողովրդական երգերն ու եղանակները» հավաքածուն:

«Հայ ազգագրություն ու բանահյուսություն» (նյութեր և ուսումնասիրություններ) մատենաշարի սույն երկրորդ գրքի առաջին և երկրորդ մասերը լրացնում են մեկը մյուսին և տալիս են Նոր Նախիջևանի հայ գաղթօջախի ժողովրդական բանահյուսության ու երաժշտության պատկերը: Գրքի նյութերը դասակարգել, խմբագրել ու տպագրության են պատրաստել՝ Ա. Նազինյանը (բանահյուսության բաժինը) և Ա. Քոչարյանը (երաժշտության բաժինը): Բնագրերի բարբառային հնչման տառադարձությունը ստուգել ու ճշգրտել են Շ․ Շահինյանը և Ա. Հովակիմյանը:

Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն 1

Մատենաշարի սույն` առաջին գրքում զետեղված են հանգուցյալ ազգագրագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Վարդան Ս. Թեմուրճյանի «Գամիրքի հայերը» պատմա-ագգագրական բնույթի աշխատությունը և ամերիկահայ բանասեր Ե. Տեր-Մկրտչյանի «Վանեցոնց հարսանիքը» կենցաղագրական պատկերները: Եթե Վ. Թեմուրճյանի աշխատությունը Արևմտյան Հայաստանի Գամիրք գավառի հայերի ազգագրության ամփոփ շարադրանքն է՝ կենցաղին ու սովորություններին վերաբերող համակողմանի նյութերի քննությամբ, ապա Ե. Տեր-Մկրտչյանը ներկայացնում է միայն վանեցիների հարսանեկան սովորույթները, գրված տեղի բարբառով, որով շարադրանքն ստանում է աշխույժ ու կենդանի բնույթ:

Subscribe to RSS - Մատենաշար